Reforma edukacji 2026
Reforma edukacji 2026
Przewodnik GWO dla nauczycieli i dyrektorów
Co się zmienia i jak się przygotować?
Od 1 września 2026 r. nowe podstawy programowe zaczną obowiązywać w klasach 1 oraz 4 szkoły podstawowej. To początek wdrażania zmian rozłożonych na kolejne lata – warto zaplanować przygotowania już teraz: od analizy zmian przez dostosowanie organizacji pracy szkoły po dobór materiałów i sposobów oceniania.
Najważniejsze zmiany w edukacji
Reforma kładzie nacisk na bardziej praktyczne uczenie się, kompetencje kluczowe i dobrostan. W komunikatach MEN wskazywane są m.in.: nowe przedmioty, spójna i przejrzysta podstawa programowa, więcej zajęć praktycznych i projektowych, zmiany w ocenianiu (większy nacisk na informację zwrotną) oraz zapowiadane zmiany w egzaminach w kolejnych latach.
Kluczowe kierunki zmian to m.in.:
wspólny fundament i większa spójność między przedmiotami,
orientacja na głębokie uczenie się i stosowanie wiedzy w realnych problemach,
urealniony zakres treści (do zrealizowania w szkole),
mocniejsze ujęcie kompetencji przekrojowych i sprawczości uczniów,
powiązanie podstawy z wymaganiami egzaminacyjnymi (opisy językiem efektów uczenia się).
*Źródło grafiki: https://ibe.edu.pl/pl/profil-absolwenta-i-absolwentki
Harmonogram zmian w szkole podstawowej
Najważniejsze daty:
wrzesień 2026 – wejście w życie nowych podstaw programowych w przedszkolach oraz w klasach 1 i 4 szkoły podstawowej.
wrzesień 2027 – wejście w życie nowych podstaw programowych dla uczniów klas 1. w szkół ponadpodstawowych (liceów, techników i branżowych szkół I stopnia)
wrzesień 2029 – publikacja informatorów o egzaminie ósmoklasisty
2031 – nowy egzamin ósmoklasisty
Nowa siatka godzin
Zakres zmian w poszczególnych przedmiotach
Edukacja Wczesnoszkolna
Matematyka
Język Polski
Historia
Przyroda
Fizyka
Geografia
Biologia
Edukacja wczesnoszkolna
- Wspieranie aktywności badawczej dzieci poprzez samodzielne odkrywanie, konstruowanie wiedzy i rozwijanie umiejętności, zamiast ich odtwarzania.
- Rozwijanie kompetencji komunikacyjnych jako kluczowego wsparcia procesu uczenia się oraz harmonijnego rozwoju dziecka.
- Wzmacnianie kompetencji społeczno-emocjonalnych, w tym umiejętności rozumienia siebie, koncentracji uwagi oraz budowania i podtrzymywania relacji z innymi.
- Kształtowanie poczucia sprawczości poprzez tworzenie sytuacji edukacyjnych sprzyjających samodzielności, podejmowaniu decyzji, aktywnemu działaniu i partycypacji w życiu szkolnym.
- Wspieranie rozwoju kreatywności i krytycznego myślenia poprzez różnorodne formy aktywności: matematyczne, językowe, badawcze, artystyczne oraz zabawy i gry edukacyjne.
Poznaj podręcznik przygotowany zgodnie z nową podstawą programową
Matematyka
- Zachowanie podziału podstawy na dwa etapy edukacyjne (klasy IV–VI oraz VII–VIII), z odrębnymi celami uczenia się i zróżnicowanym poziomem formalizmu języka matematycznego.
- Wzmocnienie nacisku na rozumienie własności działań oraz relacyjny charakter matematyki, zamiast skupienia wyłącznie na procedurach.
- Jasne określenie roli kalkulatora i aplikacji komputerowych jako narzędzi wspierających rozwój umiejętności matematycznych.
- Systematyczne rozwijanie umiejętności argumentowania, uzasadniania i komunikowania się matematycznie od klasy czwartej do ósmej, wraz z kształceniem krytycznej interpretacji informacji i wnioskowania.
- Zwiększenie nacisku na dostrzeganie matematyki w codziennym życiu, jej zastosowań w innych dziedzinach oraz wprowadzenie modułu finansowego opartego na poznawanych własnościach matematycznych.
Poznaj podręcznik przygotowany zgodnie z nową podstawą programową
Język polski
- Ograniczenie liczby pojęć i terminów do opanowania na rzecz rozwijania kluczowych umiejętności: mówienia, pisania, słuchania i czytania.
- Zapewnienie większej swobody oraz czasu dla uczniów i nauczycieli na praktyczne doskonalenie umiejętności, także poprzez pracę zespołową.
- Wzmocnienie interdyscyplinarnego charakteru edukacji polonistycznej poprzez realizację modułów: filozoficznego, medialnego i kulturowego.
- Przeciwdziałanie kryzysowi komunikacji dzięki kształceniu dialogu, aktywnego słuchania, asertywności oraz tworzenia logicznych i uporządkowanych wypowiedzi ustnych i pisemnych, z uwzględnieniem zasad grzeczności językowej oraz przeciwdziałania agresji i manipulacji.
- Rozwój edukacji medialnej obejmujący analizę i rozumienie różnorodnych tekstów, krytyczne korzystanie z mediów, rozpoznawanie fałszu i manipulacji, a także zasady higieny cyfrowej i świadomego wykorzystania sztucznej inteligencji.
Poznaj podręcznik przygotowany zgodnie z nową podstawą programową
Historia
- Zachowano tradycyjny, chronologiczny układ treści nauczania oraz zagadnienia propedeutyczne jako wprowadzenie do kształcenia historycznego w klasie IV.
- Zwiększono liczbę godzin przeznaczonych na historię najnowszą – cezurę między II i III etapem edukacyjnym wyznacza przełom XIX i XX w., dzięki czemu historia współczesna realizowana jest przez dwa lata (klasy VII–VIII).
- Wprowadzono ujednolicone zapisy efektów uczenia się, które precyzyjnie określają minimum wymagań, jednoznacznie wskazują konieczność pracy ze źródłami, mapami i tekstami kultury oraz zachęcają do ocen, dyskusji i odniesień do współczesności lub regionu.
- Silniej zaakcentowano wątki regionalne i lokalne w nauczaniu historii.
- Historię państwa i narodu polskiego przedstawiono na tle historii powszechnej.
Poznaj podręcznik przygotowany zgodnie z nową podstawą programową
Przyroda
- Obligatoryjne zajęcia terenowe realizowane w blokach (min. 2 godziny), ukierunkowane na rozwijanie umiejętności obserwowania, badania i analizowania, z wykorzystaniem konkretnych doświadczeń oraz kompleksowego podejścia do zjawisk przyrodniczych.
- Nauczanie przez dociekanie naukowe wspierające samodzielne formułowanie pytań, hipotez i wniosków przez uczniów na podstawie obserwacji i doświadczeń.
- Interdyscyplinarność oraz integrowanie zagadnień z biologii, chemii, geografii, fizyki, edukacji klimatyczno-środowiskowej oraz elementów edukacji zdrowotnej, z podkreśleniem ich wzajemnych powiązań (STEM).
- Wspieranie głębokiego uczenia się poprzez stosowanie czasowników operacyjnych z wyższych poziomów taksonomicznych oraz zapewnienie realnego czasu na uczenie się każdego ucznia, w tym uczniów ze SPE.
- Uczenie się poza klasą i zachęcanie do realizacji zajęć poza ławką szkolną i do bezpośredniego kontaktu z przyrodą jako naturalnym środowiskiem edukacyjnym.
Poznaj podręcznik przygotowany zgodnie z nową podstawą programową
Fizyka
- Odejście od pamięciowego opanowywania definicji i procedur na rzecz głębokiego zrozumienia kluczowych zjawisk i praw fizyki oraz ich operacyjnego zastosowania poprzez aktywne metody nauczania (doświadczenia, demonstracje, obserwacje wykonywane przez uczniów).
- Systematyczne wprowadzenie elementów dociekania naukowego (obserwacja, pytania badawcze, hipotezy, planowanie badań, analiza wyników, wnioskowanie) jako podstawowego sposobu poznawania świata i spoiwa całego procesu uczenia się fizyki.
- Ograniczenie żmudnych obliczeń arytmetycznych, dopuszczenie korzystania z kalkulatora, rezygnacja z obowiązkowego przeliczania jednostek złożonych oraz umożliwienie uczniom korzystania z własnych kart wzorów i przedrostków.
- Zapewnienie czasu na eksperymentowanie, dyskusje oraz zgłaszanie i omawianie zagadnień wynikających z ciekawości i indywidualnych zainteresowań uczniów.
- Zwiększenie sprawczości nauczyciela i ucznia poprzez większą swobodę w doborze treści i metod pracy, wprowadzenie działu „Ziemia i Wszechświat”, racjonalne dopasowanie zakresu treści do zmniejszonego wymiaru godzin oraz określenie niezbędnych warunków organizacyjnych (liczebność grup, wyposażenie pracowni, organizacja pracy szkoły).
Poznaj podręcznik przygotowany zgodnie z nową podstawą programową
Geografia
- Wyjaśnianie przyczyn zróżnicowania przyrodniczego, społeczno-gospodarczego i kulturowego Polski oraz świata poprzez analizę relacji i współzależności.
- Świadome i praktyczne wykorzystanie technologii geoinformacyjnych w procesie uczenia się.
- Uczenie się przez dociekanie – samodzielne budowanie wiedzy na podstawie doświadczeń, obserwacji i aktywnego kontaktu z otoczeniem, zgodnie z koncepcją głębi wiedzy.
- Problemowo-kompleksowy dobór efektów uczenia się, ukierunkowany na aktualne wyzwania cywilizacyjne i całościowe rozumienie współczesnego świata.
- Zapewnienie nauczycielom i uczniom realnego wpływu na proces uczenia się poprzez efekty fakultatywne w każdym dziale oraz pulę doświadczeń edukacyjnych (minimum trzy do wyboru).
Poznaj podręcznik przygotowany zgodnie z nową podstawą programową
Biologia
- Podstawa programowa łączy efekty uczenia się z doświadczeniami edukacyjnymi, które rozwijają aktywność poznawczą, współpracę i samodzielne myślenie uczniów.
- Zakłada obowiązkową realizację projektów, zajęć terenowych i eksperymentów, umożliwiających badanie rzeczywistości i formułowanie własnych wniosków.
- Zmienia rolę nauczyciela – staje się on przewodnikiem, mentorem i partnerem w dialogu, a uczeń aktywnie działa, docieka, analizuje, interpretuje i ocenia.
- Opiera nauczanie biologii na zasadach spiralności i kumulatywności, czyli cyklicznego powracania do zagadnień oraz stopniowego pogłębiania wiedzy i umiejętności.
- Wzmacnia autonomię nauczyciela, dając mu swobodę w doborze kolejności treści, metod i materiałów oraz możliwość wyboru (wraz z uczniami) fakultatywnych efektów uczenia się.
Poznaj podręcznik przygotowany zgodnie z nową podstawą programową
Nie pracujesz z naszymi książkami?
Chcesz poznać nasze nowe podręczniki?
Spotkaj się z nami!
Przedstawiciele regionalni GWO
(po kliknięciu w odpowiednie województwo wybierz swój powiat)
Przydatne linki
(opis działań, konsultacje, profil absolwenta)