Sprawdzian 1.
do rozdziału „Język to potęga”

Imię i nazwisko ........................................................................	Klasa .......... 

Instrukcja dla ucznia
Przeczytaj tekst i wykonaj zadania od 1. do 5. Masz na to 20 minut.

Hanna Ożogowska Tajemnica zielonej pieczęci (fragm.)
Czy ci nie wstyd? Jesteś zdolny chłopiec. Masz dobre warunki do nauki, a na świadectwie kilka trójek. I jedna z nich – z języka ojczystego.
Tak – mówi już trochę śmielej Stefan – zdolny jestem, ale przez tę ortografię to ja życie będę miał zmarnowane. Ja już z tym wszystkim wytrzymać nie mogę. (…) Panie kierowniku, ja bym to zupełnie inaczej urządził!
Ciekawe jak? – zainteresował się kierownik.
Najgorsze w tej ortografii jest to, że mnóstwo trzeba na pamięć wykuć. Dlatego tak mi trudno, bo ja to lubię na rozum wziąć. Jak coś rozumiem, to od razu zapamię- tam. Więc w ortografii też wymyśliłbym wszystkie takie prawidła1, żeby każdy rozu- miał, dlaczego się pisze tak, a nie inaczej. Na przykład – herbata; jeżeli z cukrem, to pisałbym przez „ch”, a jak bez cukru to przez samo „h”. Rozumie się samo przez się.
Hm, a jak byś napisał na przykład „herbaciane róże”?
Przez samo „h” – przecież nikt róż cukrem nie posypuje.
A takie zdanie: „ciotka poczęstowała nas herbatą”?
Naturalnie przez „ch” – przecież się nie częstuje gości herbatą bez cukru. Le- piej się pod ziemię zapaść, niż przed gośćmi zawstydzić.
Ale przecież ta ciotka mogła być na przykład skąpa.
O, panie kierowniku, skąpy to w ogóle nic nie da, ani cukru, ani herbaty.
Ja wiem, ja sam mam taką ciotkę.
Pan kierownik śmiał się na dobre. (…)
A co do herbaty, to wiesz przecież: przygotowuje się ją zawsze bez cukru. Cukier podaje się oddzielnie. Każdy sobie słodzi, ile chce. Pisz więc herbatę przez samo „h”.
Hanna Ożogowska, Tajemnica zielonej pieczęci, Warszawa 1983, s. 8–10.
1 Prawidła – zasady, reguły.

Uzupełnij zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B i jej uzasadnienie – 1 albo 2.
Cytowany tekst jest

A.	fantastyczny,	
ponieważ	1.	ukazuje wydarzenia, które mogłyby na- stąpić w rzeczywistym świecie.	
B.	realistyczny,		2.	opisywane wydarzenia są nieprawdopo- dobne.	

Przyporządkuj hasła do słowników, z których pochodzą. Połącz literę    z liczbą.

A.	gość – Gość w dom, Bóg w dom. przysł. gościa należy przyjmować godnie, z szacunkiem	
B.	gość – pot. «bliżej nieznany mężczyzna» ◦ Pytał o ciebie jakiś gość.
→ pot. facet, chłop, osobnik	
C.	gość – m I, D -ścia, lm. M -ście, D -ści, N gośćmi
1. «osoba przybyła do kogoś w gościnę, w odwiedziny; także: zaproszony lub przygodny uczestnik przyjęcia, balu, imprezy rozrywkowej» ◦ Miły, mile wi- dziany, oczekiwany gość.	
– słownik języka polskiego
– słownik wyrazów bliskoznacznych 3 – słownik wyrazów obcych
4 – słownik frazeologiczny 5 – słownik ortograficzny
Wybierz właściwe przyporządkowanie.
A5, B3, C1
A1, B2, C3
A3, B4, C5
A4, B2, C1

Korzystając z informacji zawartych w hasłach słownikowych w zadaniu 2., zapisz poprawne formy rzeczownika gość we wskazanych przypadkach.
gość

a) dopełniacz lp. – .................................... 

b) dopełniacz lm. – .................................... 

c) narzędnik lm. – .................................... 

Wypisz z akapitów zaznaczonych w tekście klamrami co najmniej cztery przysłówki wraz z określanymi przez nie czasownikami.

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

Ułóż pięć zasad kulturalnego zachowania się przy stole. Zastosuj przy- słówki w stopniu równym, wyższym i najwyższym.

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

....................................................................................................................