Sprawdzian 2.
do rozdziału „Zachwycający Kosmos”

Imię i nazwisko ........................................................................	Klasa .......... 

Instrukcja dla ucznia
Przeczytaj wiersz i przyjrzyj się zamieszczonej reprodukcji. Następnie wykonaj za-
dania od 1. do 5. Masz na to 15 minut.

Władysław Broniewski
Kopernik

Noc roziskrzona gwiazdami, pogodna – to pora pracy. Astronom na wieży patrzy na gwiazdy. Ręka jego chłodna
ujmuje cyrkiel, który wszechświat mierzy.

Wielki Wóz sporo już objechał nieba, niedługo błyśnie sierp księżyca blady... Sam przeciw gwiazdom! Odwagi potrzeba temu, kto wnika w krążące miriady1 światów i myślą je mierzy z daleka...
O, Słońce! Lęka się serce człowieka. Kopernik szepce: – Odwagi, odwagi!

Myśl nieulękła ku gwiazdom się zwraca, szukając prawa, które wszystkim rządzi. Cyrkiel i karta, rachunek i praca –
tyle wystarcza, by w niebie nie zbłądzić.

Domena publiczna

Jan Matejko, Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem

Bledną już gwiazdy. Astronom znużony przymknął powieki, chwilę – zda się – drzemie. Nagle wprost w Słońce spojrzał i natchniony zatrzymał Słońce i poruszył Ziemię.
Obroty słów serdecznych. Antologia poezji o Mikołaju Koperniku, oprac. Janusz Kapuścik, Wojciech J. Podgórski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1974, s. 82.

1 Miriady – niezliczona ilość, mnóstwo.

1. Podaj trzy wspólne elementy występujące w wierszu i na obrazie.

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

2. Nawiązując do wiersza, podaj trzy cechy, którymi charakteryzuje się bo-
hater liryczny.

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

3. Odwołując się do swojej wiedzy o Mikołaju Koperniku i jego dokonaniach, wyjaśnij krótko przenośne znaczenie słów: Zatrzymał Słońce i poruszył Ziemię.

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

4. Wypisz z wiersza trzy wyrazy z rz niewymiennym.

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

5. Wyobraź sobie, że jesteś Mikołajem Kopernikiem i właśnie dokonałeś wielkiego odkrycia. Dokończ kartkę z dziennika i opowiedz o swoim doko- naniu.

Frombork, 12 lutego 1515 r.

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

.................................................................................................................... 

....................................................................................................................