Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe

Szkoła pisania – opis sytuacji

Materiał uzupełniający treść podręcznika Język polski 1. Między nami. (s. 231)



1. Uzupełnij poniższy schemat wyrażeniami z ramki. W razie potrzeby skorzystaj z informacji o opisie, opowiadaniu i opisie sytuacji zamieszczonych w podręczniku Język polski. Między nami. Podręcznik dla klasy pierwszej gimnazjum na stronach 59, 146, 184 i 231.

wyrazy określające stosunki przestrzenne, np. pod, zza, w głębi, niedaleko itp.
wyrazy oddające następstwo czasowe, np. po pewnym czasie, po chwili, później, potem, itp.
wyrazy opisujące relacje czasowe, np. nagle, znienacka, nieoczekiwanie, w tym samym momencie, jednocześnie itp.
wyrazy określające stosunki przestrzenne, np. pod, zza, w głębi, niedaleko itp.
słownictwo dynamizujące wypowiedź
słownictwo opisujące scenerię i tło
nagromadzenie rzeczowników i przymiotników
dynamiczne przedstawienie wydarzenia głównego i towarzyszących mu zdarzeń
statyczne przedstawienie tła, scenerii (np. wyglądu postaci i miejsc)
przedstawienie przebiegu wydarzeń tworzących ciąg przyczynowo-skutkowy
przedstawienie wyglądu kogoś lub czegoś
statyczność (bezruch)
jedność czasu
dynamizm
niezmienność czasu
upływ czasu
dominacja czasowników


OPIS
..................................................................
..................................................................
..................................................................
..................................................................
..................................................................
OPOWIADANIE
..................................................................
..................................................................
..................................................................
..................................................................
..................................................................


OPOWIADANIE
..................................................................
..................................................................
..................................................................
..................................................................
..................................................................




2. Przeczytaj przykładowy opis sytuacji, a następnie wykonaj zadania.
Wprowadzenie
Właściwy opis sytuacji - przedstawienie w czasie teraźniejszym wydarzenia głównego i okoliczności, które mu towarzyszą.
Zakończenie, które nie należy już do właściwego opisu sytuacji, ponieważ mówi o tym, co dzieje się tuż po wydarzeniu.
Wczoraj po południu mama poprosiła mnie, abym poszła kupić śmietanę do zupy. Niechętnie przystałam na jej prośbę. Konieczność wyjścia z domu i przerwania fascynującej lektury osłodziła mi nieco piękna pogoda za oknem, no i oczywiście ochota na pomidorówkę, którą mama właśnie gotowała. Szłam sobie wolniutko naszą spokojną uliczką w stronę sklepu, podśpiewując pod nosem i ciesząc się ciepłymi promieniami słońca, aż nagle, ni stąd, ni zowąd, przebiega koło mnie niewysoki chłopak z czarną czupryną. Potrąca mnie oraz jeszcze kilku roześmianych przechodniów i wypada na ulicę. W tym samym czasie wyjeżdża zza rogu ogromna czerwona ciężarówka, która na dodatek jedzie zdecydowanie za szybko jak na naszą małą osiedlową uliczkę. Zamieram w bezruchu. Słyszę krzyki sąsiadów. Widzę, że chłopak biegnie prosto pod koła samochodu. Rozlega się przerażający wrzask jakiejś staruszki: „Uważaj!”. Chłopak staje na środku drogi. Nie może się poruszyć. Jasnowłosy kierowca zaczyna gwałtownie hamować, ale samochód i tak zbliża się nieubłaganie szybko do nieszczęśnika. Niespodziewanie na ulicę wbiega wysoki młody mężczyzna. Popycha chłopaka tuż przed kołami ciężarówki. Samochód przejeżdża. Nikogo nie uderza. Zalega cisza, a po chwili słychać okrzyki zdziwienia i westchnienia ulgi. Ludzie zaczynają bić brawo, a chłopak zanosi się płaczem.

Na podstawie tekstu określ:
  • bohaterów biorących udział w sytuacji
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................



  • wydarzenie główne
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................



  • zdarzenia towarzyszące
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................



  • okoliczności, w których doszło do wydarzenia oraz elementy tła i scenerii sytuacji
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................



  • zdarzenia, które należą do zakończenia
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................



Na podstawie tekstu, napisz, w jaki sposób osiąga się dynamikę opisu.
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................




Zbierz jak najwięcej wyrazów lub wyrażeń opisujących relacje czasowe, ale wskazujących na brak następstwa czasowego.
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................




3. Na podstawie obrazków zredaguj opis sytuacji, który zatytułujesz Niespodziewany alarm.
L: alarm1m.jpg L: alarm2m.jpg L: alarm3m.jpg
W tym celu określ:
  • wydarzenie główne
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
  • zdarzenia towarzyszące
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
  • okoliczności, w których doszło do wydarzenia
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
  • bohaterów biorących udział w sytuacji
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
  • elementy tła i scenerii wydarzenia
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
  • zakończenie
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................
    .....................................................................................




Test w wersji do wydruku - plik pdf