Materiał uzupełniający treść podręcznika Język polski 2. Między nami. (s. 103)
ZDANIE POJEDYNCZE
1. Arystoteles urodził się w 384 roku p.n.e. w Stagirze (Tracja), dlatego nosił przydomek Stagiryta.
2. Był filozofem greckim.
3. Uważa się go za najwszechstronniejszego myśliciela i uczonego starożytności.
4. Był uczniem Platona.
5. W 367 roku p.n.e. wstąpił do Akademii Platońskiej, w której pozostawał dwadzieścia lat aż do śmierci filozofa. 6. W 343 roku został powołany na nauczyciela Aleksandra III Wielkiego.
7. Po powrocie do Aten założył własną szkołę.
8. Przez dwanaście lat nauczał i kierował pracami uczniów.
9. Po śmierci Aleksandra III Wielkiego opuścił Ateny.
10. Bał się prześladowania ze strony ruchu antymacedońskiego.
11. Osiadł w Chalkis, gdzie w 322 roku p.n.e. zmarł.
12. Arystoteles uważał, że najwyższym dobrem jest szczęście.
13. Człowiek powinien postępować zgodnie z zasadą złotego środka.
14. Szczęście polega na umiejętności wyboru tego, co znajduje się między skrajnościami, np. odwagi (między brawurą a tchórzostwem), dumy (między próżnością a pokorą), hojności (między rozrzutnością a skąpstwem).
15. Był przekonany, że szczęście może osiągnąć każdy obywatel, gdyż cnoty nie są wrodzone.
16. Dzięki ćwiczeniom oraz wychowaniu można się bowiem nauczyć odpowiednich zachowań.
1. Ile zdań pojedynczych znajduje się w powyższym tekście?
A. 8.
B. 9.
C. 10.
D. 11.
2. W zdaniu 2. występuje podmiot:
A. logiczny.
B. gramatyczny.
C. szeregowy.
D. domyślny.
3. Wyraz
najwszechstronniejszego w zdaniu 3. pełni funkcję:
A. dopełnienia.
B. okolicznika.
D. przydawki.
E. podmiotu.
4. Orzeczenie imienne występuje w zdaniach:
A. 4 i 1.
B. 2 i 16.
C. 6 i 13.
D. 4 i 6.
5. Dopełnienie w zdaniu 7. jest dopełnieniem:
A. dalszym wyrażonym rzeczownikiem w bierniku.
B. dalszym wyrażonym rzeczownikiem w narzędniku.
C. bliższym wyrażonym rzeczownikiem w bierniku.
D. bliższym wyrażonym rzeczownikiem w narzędniku.
6. Czasownik
postępować w zdaniu 13. pełni funkcję:
A. dopełnienia.
B. okolicznika.
C. przydawki.
D. orzecznika.
7. W funkcji okolicznika w zdaniu 7. występuje:
A. czasownik.
B. wyrażenie przyimkowe.
C. rzeczownik.
D. w zdaniu 7. nie ma okolicznika.
8. Zdaniami bezpodmiotowymi są wypowiedzenia:
A. 3 i 10.
B. 7 i 16.
C. 6 i 13.
D. 3 i 16.
9. W zdaniu 2. rzeczownik
filozofem pełni funkcję:
A. łącznika.
B. orzecznika.
C. podmiotu.
D. przydawki.
10. Podmiot gramatyczny występuje w zdaniu:
A. 5.
B. 8.
C. 9.
D. 13.
11. Wykonaj wykres zdania 13. i nazwij części zdania oraz części mowy.
|
część zdania
|
|
część mowy
|
|
człowiek
|
……………..
|
wyrażony
|
……………..
|
|
powinien
|
……………..
|
……………..
|
……………..
|
|
postępować
|
……………..
|
……………..
|
……………..
|
|
zgodnie
|
……………..
|
……………..
|
……………..
|
|
z
zasadą
}
|
……………..
|
……………..
|
……………..
……………..
|
|
złotego
środka
}
|
……………..
|
……………..
|
……………..
……………..
|
- Jeżeli wyrażenie jest stałym i niepodzielnym związkiem frazeologicznym, to traktujemy je jako jedną część zdania.
- Przydawka określa rzeczownik.
- Dopełnienie określa czasownik, przymiotnik lub przysłówek.
- Okolicznik określa czasownik, przymiotnik lub przysłówek.
|
człowiek
|
|
powinien
|
|
co?
|
|
|
|
postępować
|
|
jak?
|
|
|
|
zgodnie
|
|
z czym?
|
|
|
|
z zasadą
|
|
jaką?
|
|
|
|
złotego środka
|
|
część zdania
|
|
część mowy
|
|
człowiek
|
podmiot gramatyczny
|
wyrażony
|
rzeczownikiem
|
|
powinien
|
orzeczenie czasownikowe
|
wyrażone
|
czasownikiem osobowym
|
|
postępować
|
dopełnienie dalsze
|
wyrażone
|
czasownikiem
|
|
zgodnie
|
okolicznik sposobu
|
wyrażony
|
przysłówkiem
|
|
z
zasadą
}
|
dopełnienie dalsze
|
wyrażone
|
przyimkiem
rzeczownikiem
|
|
złotego
środka
}
|
przydawka
|
wyrażona
|
przymiotnikiem i rzeczownikiem
|
Wersja do wydruku -
plik pdf