agora - rynek w greckim mieście

antyczny - starożytny (tylko w odniesieniu do Grecji i Rzymu)

antysemityzm - uprzedzenie lub wrogość w stosunku do Żydów

Bliski Wschód - tereny południowo-zachodniej Azji i północno-wschodniej Afryki

car - tytuł dawnych władców Bułgarii, Rosji i Serbii

chomąto - część uprzęży wkładana na szyję zwierzęcia pociągowego

delta - teren leżący u ujścia rzeki do morza, utworzony z naniesionych przez nią osadów i pocięty jej odnogami

dieta - wynagrodzenie za pełnienie określonej funkcji

dogmat - niepodlegająca krytyce prawda wiary

doktryna - zbiór poglądów, teoria

ekskomunika - klątwa; kara kościelna, która wyklucza kogoś ze wspólnoty wiernych

etyka - nauka o moralności, tj. o zasadach dobrego postępowania

feudał - senior, bogaty właściciel rozległych lenn

heretyk - wyznawca poglądów religijnych uznanych za niezgodne z zasadami panującej religii

hipoteza naukowa - przypuszczenie wymagające sprawdzenia

inkwizycja - instytucja kościelna powołana przez papieża w XIII wieku do tępienia herezji; znana ze stosowania tortur w śledztwie i surowych wyroków

Jahwe - Bóg Izraelitów, po hebrajsku: „Jestem, który jestem”

kalifat - państwo arabskie rządzone przez kalifa

kapitularz - ustawa królewska w państwie Karolingów

kardynał - najwyższy po papieżu dostojnik w Kościele

kodeks - zabiór przepisów prawnych

komendacja - umowa zawierana między seniorem a wasalem

Koran - święta księga islamu

lądolód - gruba pokrywa lodowa na wielkim obszarze ziemi

logika - nauka o regułach poprawnego rozumowania

mit - wymyślona opowieść o bogach i bohaterach, próbująca wyjaśnić naturę oraz przeznaczenie świata i człowieka

myślenie abstrakcyjne - myślenie, w którym używa się pojęć ogólnych, takich jak: dobro, zło, przyjaźń, wrogość, piękno itp.

opat - przełożony klasztoru męskiego

orientalny - wschodni, charakterystyczny dla Wschodu

pastorał - długa laska zakończona spiralą, oznaka władzy biskupów i opatów

poemat - długi utwór poetycki o tematyce historycznej, satyrycznej, dydaktycznej itp.

przeorysza - przełożona żeńskiego klasztoru

psalm - biblijny utwór poetycki, będący zarazem modlitwą

sanktuarium - miejsce uważane za święte, zwykle jakaś budowla lub jej część

Saraceni - europejskie określenie muzułmanów na Wschodzie

satrapa - zarządca prowincji w starożytnej Persji, mający ogromną władzę, jednak podległy królowi

sobór - zgromadzenie biskupów w sprawach ważnych dla całego Kościoła

socha - prymitywne narzędzie do orki zakończone rozdwojonym rylcem

Syjon - wzgórze w Jerozolimie, którego nazwą określano też samą Jerozolimę

synagoga - świątynia żydowska

synod - regionalny zjazd duchownych

triumf - uroczysty pochód zwycięskiego wodza ulicami Rzymu, w otoczeniu żołnierzy, z jeńcami i łupami

tyran - władca, który rządzi samowładnie i okrutnie; w starożytnych Grecji i Rzymie człowiek, który objął władzę przemocą, a potem rządził bezwzględnie

ustrój - sposób organizacji państwa i sprawowania w nim władzy

włosiennica - pokutna koszula albo suknia wykonana z ostrego włosia