Materiał uzupełniający treść podręcznika Język polski 1. Między nami. (s. 238)
Johann Wolfgang Goethe
Król olch
Noc padła na las, las w mroku spał,
Ktoś nocą lasem na koniu gnał.
Tętniło echo wśród olch i brzóz,
Gdy ojciec syna do domu wiózł.
– Cóż tobie, synku, że w las patrzysz tak?
– Tam, ojcze, on, król olch, daje znak,
Ma płaszcz, koronę i biały tren.
– To mgła, mój synku, albo sen.
„Pójdź, chłopcze, w las, w ten głuchy las!
Wesoło będzie płynąć czas.
Przedziwne czary roztoczę w krąg,
Złotolitą chustkę dam ci do rąk”.
– Czy słyszysz, mój ojcze, ten głos w gęstwie drzew?
To król mnie wabi, to jego śpiew.
– To wiatr, mój synku, to wiatru głos,
Szeleści olcha i szumi wrzos.
„Gdy wejdziesz, chłopcze, w ten głuchy las,
Ujrzysz moje córki przy blasku gwiazd.
Moje córki nucąc pląsają na mchu,
A każda z mych córek piękniejsza od snu”.
– Czy widzisz, mój ojcze, tam tańczą wśród drzew
Srebrne królewny, czy słyszysz ich śpiew?
– O, synku mój, to księżyc tak lśni,
To księżyc tańczy wśród czarnych pni.
„Pójdź do mnie, mój chłopcze, w głęboki las!
Ach, strzeż się, bo wołam ostatni już raz!”.
– Czy widzisz, mój ojcze, król zbliża się tu,
Już w oczach ciemno i brak mi tchu.
Więc ojciec syna w ramionach swych skrył
I konia ostrogą popędza co sił.
Nie wiedział, że syn skonał mu już
W tym głuchym lesie wśród olch i brzóz.
(Przekład swobodny Wisławy Szymborskiej)
1. Zaznacz odpowiedzi zgodne z treścią przeczytanego tekstu. Więcej niż jedna odpowiedź może być prawidłowa.
- Akcja powyższego utworu nie rozgrywa się:
- w mroku, we mgle.
- tuż przed zapadnięciem zmroku w lesie.
- w bezksiężycową noc wśród olch i brzóz.
- nocą w głuchym lesie wśród olch i brzóz.
- wczesnym rankiem w głuchym lesie wśród olch i brzóz.
Poprawne odpowiedzi: a, b, c, e
- Bohaterami ballady są:
- syn.
- ojciec.
- król olch.
- córki króla olch.
Poprawne odpowiedzi: a, b, c, d
- Słowa: Nie wiedział, że syn skonał mu już/W tym głuchym lesie wśród olch i brzóz, wypowiada:
- pierwszoosobowy narrator, który jest uczestnikiem zdarzeń.
- trzecioosobowy narrator mający wiedzę o świecie przedstawionym.
- pierwszoosobowy narrator mający pełną wiedzę o świecie przedstawionym.
- trzecioososbowy narrator, który jest jednocześnie bohaterem prezentowanych wydarzeń.
- Słowa: Pójdź, chłopcze, w las, w ten głuchy las!, wypowiada:
- syn.
- ojciec.
- narrator.
- król olch.
- W powyższym utworze nie występują:
- zdarzenia.
- dialogi ojca i syna.
- wypowiedzi króla olch.
- wypowiedzi narratora.
- dialogi króla olch i syna.
- dialogi króla olch i ojca.
- elementy opisu postaci.
- lementy opisu miejsca.
Poprawne odpowiedzi: e, f
- Powyższy utwór nie jest tekstem:
- stroficznym.
- rymowanym.
- pisanym prozą.
- wierszowanym.
- Powyższy utwór jest:
- balladą.
- opowiadaniem.
- tekstem mającym cechy wszystkich trzech rodzajów literackich.
Poprawne odpowiedzi: a, c
- Król olch ma nastrój:
- pogodny.
- poważny.
- żartobliwy.
- tajemniczy.
Poprawne odpowiedzi: b, d
2. Korzystając z tekstu, ułóż objaśnienia poziomych haseł diagramu.
GŁUCHY
TREN
MROK
CZARY
OLCHA
- .....................................................................................
- .....................................................................................
- .....................................................................................
- .....................................................................................
- .....................................................................................
- Określenie lasu, w którym dzieje się akcja utworu.
- Część płaszcza króla olch.
- Panuje w lesie, w którym toczy się akcja.
- Magiczne obrzędy.
- Jedno z drzew w lesie, w którym rozgrywają się wydarzenia.
3. Określ, jaką rolę w utworze odgrywa król olch, i napisz, czego – twoim zdaniem – może być symbolem.
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
Król olch jest postacią, która – roztaczając przed nim wizję różnych wspaniałości – kusi syna, aby ten się do niego przyłączył. Być może jest symbolem śmierci, bowiem gdy zbliża się do bohatera, ten umiera.
4. Wyjaśnij, w jaki sposób ojciec interpretuje otaczającą bohaterów rzeczywistość, a jak robi to jego syn.
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
Syn wierzy w to, że widzi w lesie króla olch w płaszczu z trenem, słyszy jego śpiew i dostrzega wśród drzew jego tańczące córki. Ojciec nie widzi i nie słyszy króla olch, dlatego to, o czym opowiada chłopiec, interpretuje jako zwykłe zjawiska, takie jak mgła, szum wiatru czy światło księżyca przebijające się przez gałęzie drzew.
5. Napisz, czy – twoim zdaniem – król olch jest prawdziwy, czy nie. Uzasadnij swoją odpowiedź.
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
Nie można jednoznacznie stwierdzić, czy król olch jest prawdziwy, czy nie. Widzi go i słyszy tylko syn, nawet narrator nie mówi, czy on naprawdę istnieje. Dlatego możemy przypuszczać, że postać ta nie jest prawdziwa i jest tylko wytworem wyobraźni umierającego, być może ciężko chorego chłopca. Z drugiej strony jednak istnieje prawdopodobieństwo, że tylko osoba w takim szczególnym stanie, w jakim znajduje się syn, może zobaczyć to – czego nie widzą śmiertelnicy – na przykład króla olch.
6. Streść w 3–4 krótkich zdaniach tekst Króla olch.
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
Streszczenie to wypowiedź polegająca na zwięzłym przedstawieniu najważniejszych treści tekstu, filmu czy spektaklu teatralnego. Aby napisać streszczenie:
- należy wybrać najważniejsze informacje (wydarzenia lub zagadnienia),
- można sporządzić plan,
- nie należy wprowadzać dialogów, wyliczeń, zbędnych szczegółów, ocen itp.
Utwór Johanna Wolfganga Goethego Król olch opowiada o tym, jak nocą ojciec wiezie syna do domu przez las. Chłopak słyszy wołania króla olch i widzi go, ojciec natomiast nie widzi i nie słyszy króla. Stara się uspokoić syna. Ten jednak umiera w ramionach ojca.
7. Przeczytaj zawarte w podręczniku (Język polski. Między nami. Podręcznik dla klasy pierwszej gimnazjum, s. 318–319) informacje o romantyzmie i napisz, jakie cechy epoki można znaleźć w powyższym utworze.
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
Cechy epoki, które można znaleźć w
Królu olch, to:
- fantastyka,
- nastrój grozy,
- zamiłowanie do niezwykłości,
- budząca strach natura.
8. Dokonaj parafrazy trzech pierwszych zwrotek Króla olch na tekst pisany prozą. Pamiętaj, że o świecie przedstawionym opowiada narrator, który w swoją wypowiedź wplata także wypowiedzi bohaterów – ich dialogi lub monologi.
Parafraza to swobodna przeróbka utworu literackiego lub czyjejś wypowiedzi.
Ciemną nocą pędził na koniu przez gęsty las szlachcic, który wiózł do domu swojego jedynaka. Wśród olch i brzóz słychać było echo stukotu kopyt końskich. W pewnej chwili ojciec zapytał syna:
– Co się stało synku, że tak patrzysz w las?
– Ojcze, król olch w koronie i w białym płaszczu z trenem daje mi jakiś znak – odpowiedział syn.
– Nie, syneczku, to tylko mgła albo sen – uspokajał go ojciec.
Ale chłopiec wyraźnie słyszał wabiące słowa króla: „Chodź, chłopcze, chodź do mnie. Czas będzie nam upływał wesoło. Zobaczysz mój pałac, roztoczę przed tobą wspaniałe czary i dam ci złotą chustkę” .
9. Napisz, jakimi częściami mowy są poszczególne wyrazy w poniższym fragmencie Króla olch, formę gramatyczną określ tylko w wypadku podkreślonych wyrazów.
Pójdź do mnie, mój chłopcze, w głęboki las!
Ach, strzeż się, bo wołam ostatni już raz!
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
.....................................................................................
pójdź – czasownik, 2 os. lp., tryb rozkazujący
do – przyimek
mnie – zaimek
mój – zaimek
chłopcze – rzeczownik, W. lp. r.m.
w – przyimek
głęboki – przymiotnik, B. lp. r.m., stopień równy
las – rzeczownik, B. lp. r.m.
ach – wykrzyknik
strzeż się – czasownik
bo – spójnik
wołam – czasownik, 1 os. lp., cz. teraźniejszy, tryb oznajmujący, aspekt ndk
ostatni – przymiotnik
już – partykuła
raz – rzeczownik
Test w wersji do wydruku -
plik pdf