Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe

Szkoła pisania – opis

Materiał uzupełniający treść podręcznika Język polski 1. Między nami. (s. 59)


1. Na podstawie opisu wskaż odpowiednią ilustrację bohatera.


Lichotek Stubbs miał dziesięć i pół roku. Był mały, chudy i kościsty. I zazwyczaj głodny jak najgłodniejszy wilk. Miał krótki zadarty nos, wydatne kości policzkowe, ciemnoszmaragdowe oczy i (kiedy mu się zachciało) przyjazny, szeroki uśmiech. Nosił dziwaczną fryzurę: brązowe włosy wiecznie sterczały w najeżonych kępkach – długie tam, gdzie powinny być krótkie, a krótkie, gdzie zwykle są długie. To dlatego, że Lichotek sam się przystrzygał tępym, zardzewiałym kuchennym nożem, tnąc włosy, gdy tylko odrosły tak, że mu zaczynały włazić do oczu. Nie dość, że miał te włosy w okropnym nieładzie, to jeszcze na dodatek od wieków niemyte. Ubrań też nikt mu nie prał, więc czasem – zwłaszcza w cieplejsze dni – dość nieprzyjemnie cuchnął.



Ian Ogilvy, Lichotek i Czarnoksiężnik, tłum. Paweł Łopatka, Kraków 2005, s. 5.



powiększ
Rys. 1.
powiększ
powiększ
Rys. 2.
powiększ
powiększ
Rys. 3.
powiększ



2. Spośród podanych synonimów wybierz ten szereg, który pasuje do określeń zaczerpniętych z powyższego tekstu.

A. Mały

1

nieznaczny, nieliczny, znikomy, symboliczny

2

ograniczony, limitowany, przystępny

3

nieduży, filigranowy, niewielki

4

niewystarczający, przymały, wąski, przyciasny

5

niski, niewysoki, niepokaźny


B. Chudy

1

skromny, niepokaźny, płaski

2

szczupły, smukły, mizerny

3

wąski, wiotki, cienki

4

wychudzony, zmarniały, wysuszony

5

ubogi, oszczędny, zrujnowany


C. Krótki zadarty nos

1

perkaty, kartoflany, garbaty

2

haczykowaty, krogulczy, wydłużony

3

niewielki, zakrzywiony, mały

4

skrzywiony, orli, długi

5

grecki, zgrabny, spiczasty


D. Ciemnoszmaragdowe oczy

1

butelkowy, zielony, morski

2

błękitny, modry, stalowy

3

lazurowy, szafirowy, granatowy

4

seledynowy, siny, liliowy

5

brunatny, kasztanowy, ciemny


E. Brązowe włosy

1

butelkowy, zielony, morski

2

błękitny, modry, stalowy

3

lazurowy, szafirowy, granatowy

4

seledynowy, siny, liliowy

5

brunatny, kasztanowy, ciemny


F. Przyjazny uśmiech

1

dobroczynny, bezinteresowny, miłościwy

2

zniewalający, kusicielski, kokieteryjny

3

przychylny, dobrotliwy, łagodny

4

korzystny, optymistyczny, aprobujący

5

litościwy, wspaniałomyślny, wielkoduszny




3. a) Z podanych wyrazów i wyrażeń synonimicznych wybierz te, które – twoim zdaniem – pasują do podanego kryterium.


wydawać nieładną woń, śmierdzieć, wydzielać odór, nieładnie pachnieć
nieumyty, nieświeży, niehigieniczny, ubabrany, ufajdany, uświniony
nieład, nieporządek, bałagan, chlew, stajnia Augiasza

wyrazy o zabarwieniu pejoratywnym eufemizmy











b) Do pozostałych określeń dopisz takie, które będą miały przeciwstawną treść.

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................


4. a) W podanym tekście wydziel fragmenty:

  • będące przedstawieniem postaci,
  • opisujące wygląd zewnętrzny,
  • ukazujące cechy charakterystyczne, np. sposób poruszania się, gesty.

[...] Bazyli Deptacz był Prawnym Opiekunem Lichotka Stubbsa. Lichotek miał w domu do towarzystwa tylko Prawnego Opiekuna – a Prawny Opiekun nie był w ogóle żadnym towarzystwem; dość powiedzieć, że prawie nigdy się nie odzywał, bo nienawidził wszystkich wokół – i zresztą całkiem słusznie, bo kto tylko poznał Bazylego Deptacza, tak samo go nie mógł ścierpieć. Bazyli był bardzo wysoki i chudy i ubierał się tylko na czarno. Czarny płaszcz, czarna koszula i czarny krawat; czarne spodnie, czarne skarpetki i czarne buty. Czesał się z przedziałkiem na środku, tłuste czarne włosy przylizując do boków głowy czarną pastą do butów. Tylko jego twarz i ręce nie były czarne: twarz miał Bazyli bardzo białą, jak gdyby wyssano z niej całą krew i zastąpiono mlekiem. Świat oglądał jak ryba – wzrokiem tępym, pozbawionym wyrazu i bardzo, bardzo zimnym. Miał długie, kościste ramiona barwy wosku, a skórę tak suchą, że szeleściła, gdy zacierał ręce – co robił, kiedy był zadowolony. Bazyli Deptacz nie radował się często, toteż nieczęsto szeleścił.


Ian Ogilvy, Lichotek i Czarnoksiężnik, tłum. Paweł Łopatka, Kraków 2005, s. 7.




b) Zaznacz poprawną odpowiedź.


W opisie Bazylego Deptacza zastosowano:


TAKNIE
porównania
wyrazy dźwiękonaśladowcze
wyliczenia
kontrast
symbol
powtórzenia
epitety



5. Przekształć według własnego pomysłu opis Bazylego Deptacza, tak by przedstawić bohatera o innym wyglądzie i zachowaniu.




Test w wersji do wydruku - plik pdf